Over zen en leven

Het studiogesprek over 'Genpo's val' is te beluisteren via deze link. Je moet wel door een rijstebrijberg van Anton's breedsprakigheid heen voordat je bij de zeer relevante bijdrage van André van der Braak aankomt. Ook Meino Zeilemaker (Shambhala) en ik doen een duit in het zakje.

Veel luisterplezier!

Het was gisteren drukker, dus misschien zijn ze alweer onderweg, maar er zaten er nog zat vanavond, leden van het inmiddels nationaal bekende Hoogravense spreeuwenballet. Met een nieuw optreden tegen de schemering. Een paar sperwers zorgden voor wat extra spektakel. Een filmpje over figuurvliegen en wildpoepen met commentaar aan het slot. En nog wat foto’s van gisteren.

Gisteren een schoolvoetbalteam gecoacht tijdens een toernooi, omdat er even niemand anders voorhanden was. Ik heb geen verstand van voetbal, maar het ging heel goed, ik was helemaal verbaasd. Een paar jongens konden heel mooi voetballen. En iedereen heeft een kans gehad. Tom had weer een paar sublieme reddingen, zeg ik met vaderlijke trots. We hebben niet gewonnen helaas.

Desondanks kreeg ik te horen dat er bij Bayern een plekje vrij komt voor een trainer. En dan vraag ik me natuurlijk af, zijn hun nou zo dom of ben ik zo slim? Maar misschien is Barcelona meer wat voor mij. Ze deden het niet onaardig, eergisteren tegen Arsenal, maar het kan altijd beter. Vooral het positiespel...

Nee, het zijn halfgoden, afgoden, balgoden. Afellay, sinds kort bij Barcelona maar meestal op de bank, speelde de laatste tien minuten en had binnen achttien seconden een vrij gevaarlijk schot op doel. Leuke binnenkomer. Later zei hij over Messi, die twee van de drie doelpunten maakte (één uit een penalty): ‘Die man is gewoon van een andere planeet'.

Langzaam maar zeker raak ik in de ban van het balspel. Weer eens wat anders dan zen, hoewel ik ook dat niet veronachtzaam. Heb zelfs gisteren de Champions League laten schieten voor m'n wekelijkse zit bij ZEN onder de Dom. Kun je nagaan.

Net terug van een studiogesprek voor de BOS-radio, naar aanleiding van het ‘aftreden’ van Genpo. Komt zondag op de radio (De Middenweg, zondag 13 maart 2011, 22.30 tot 23.00 uur). We zaten met vier man en het had scherper gekund, maar wie weet wat er met vakkundig snijwerk nog uit rolt. Volgende keer meer peper!

Er was enige discussie over verantwoordelijkheden in de training. Wie heeft er een grotere verantwoordelijkheid, de leraar of de leerling? De leraar, vinden sommigen. Ik heb daar eens diep over nagedacht en het lijkt me onzin. Waarom? Omdat je dan je eigen verantwoordelijkheid uit handen geeft. Alleen jij kunt je eigen grens bewaken en weten wat goed is en wat niet. Als je je laat bedonderen, ben je daar toch uiteindelijk zelf bij. Je kunt de schuld niet afschuiven. Als jouw leraar met je flirt en zegt dat je alleen via zijn bed het nirwana kunt bereiken, en als je daardoor in de war raakt, vertrek dan direct! Niet zeggen dat dat moeilijk is, gewoon je verantwoordelijkheid nemen. Of denk ik nu te simpel? Ja, ik weet het, het is niet makkelijk. Hoe komt dat? Omdat je denkt dat er iets te halen valt. Maar het tegendeel is het geval. Onderken dat zo’n route niet kan kloppen en ga. Leer op eigen benen staan, dat is de bottom line. Als je die oplichters de wind uit de zeilen neemt door hun spel niet te spelen, dan kunnen zij het spel ook niet meer spelen. Hang jezelf niet op.

Maar ondanks dat, natuurlijk is hier evengoed sprake van verregaand en structureel machtsmisbruik door de leraar. Die heeft wel degelijk een enorme verantwoordelijkheid. Dat is de andere kant. Het is des te onverteerbaarder als de leraar in kwestie al lang geleden blijkt te hebben toegegeven dat hij  ‘eigenlijk ook wel wist dat het fout was, maar ik deed het toch’. En dan nog stug doorgaan. Dat is niet alleen puur en onversneden machtsmisbruik, het is bovendien intentioneel. De leraar weigert willens en wetens zijn verantwoordelijkheid. In dat licht is het schrijnend als een opvolger doodleuk verklaart de man ‘een genie’ te vinden. Schaamteloos en ik had er veel harder in moeten gaan in die uitzending.

Maar uiteindelijk is dat allemaal buiten jou. Foute leraren zijn er zolang mensen al te gretig hun autonomie weggeven. Het is beter je te bekwamen in scherp kijken, dan in pogingen om machtswellustelingen op hun verantwoordelijkheid te wijzen. Dat is tegen dovemansoren. Leer goed naar jezelf luisteren. En hoewel dat in het boeddhisme niet vanzelfsprekend is, spreek je uit. Als je misstanden ziet, waarschuw anderen. Dat is niet ‘defaming the three treasures’, maar niks meer of minder dan het nemen van je verantwoordelijkheid.

Over de doden niets dan goeds. Gelukkig was het dus twee dagen voor zijn overlijden op 1 maart dit jaar, dat me een hartgrondig ‘sukkel’ ontsnapte richting de foto van Fukushima Roshi op m’n boekenplank. Normaal praat ik niet tegen foto’s. Nu ook niet, ik praatte tegen hem. Ik weet niet waarom ik ineens zo expliciet was. Het was een primaire reactie op recente gebeurtenissen. En ik schrijf het maar gewoon op ook, politieke correctheid is niet mijn sterkste kant, ik zeg maar gewoon wat me veur de kop kömt. Je maakt niet altijd vrienden, maar het scheelt een hoop gezeik.

Normale mensen doen andere dingen hè, vlak voor iemands overlijden. Alsof ze het aanvoelen zeg maar. Jay McDaniel, de leraar Engels van Fukushima toen hij een jaar in de VS was, postte een artikel. Hij schrijft in een mail dat hij niet precies weet waarom hij de noodzaak voelde het te schrijven. Maar het is wel toevallig natuurlijk. Weer iemand anders kreeg na Fukushima Roshi’s overlijden een droom en schreef een mierzoete necrologie waaruit ik graag citeer. ‘I have my own internal Roshi-o-meter, and I felt the Roshi-o-meter register off the scale at our first meeting in Kyoto in 1995.’ Roshi-o-meter. Gètver. Bij sommigen is het onduidelijk of ze dingen doen om een ander te eren of om zichzelf lekker belangrijk te maken. Ieder zijn ding.

Ik mocht bij Fukushima langskomen toen ik al tien dagen in Japan was. Mijn geld was op en de eerste sesshin van de wintertrainingsperiode zou de volgende dag beginnen. Ik was er tot in mijn vezels op gebrand om te blijven. ‘Als ze me hier nog weg willen hebben, moeten ze me wegdragen’, dacht ik toen ik in het klooster was aangekomen. Maar Fukushima keek me aan, liet me mijn naam en adres opschrijven en zei: ‘You can stay’.

Chris was er ook, een Canadees met weinig ervaring. Hij ging door een hel. Na de sesshin vertelde hij me die mop van die neger in het urinoir die de letters ‘WE’ op zijn piemel getatoeëerd had. Ik vertel ‘m nog wel eens.

Mijn diepe dankbaarheid gaat uit naar Fukushima voor de kans die ik kreeg om als leek in zijn klooster te trainen. Het was een droom die uitkwam, hoe ellendig die soms ook bleek. Fukushima vroeg me niet om onderwerping. Alle keren dat ik ging en terugging waren vanuit een diepe innerlijke motivatie. Vreugde, ondanks alles. Zijn dokusan waren onverzettelijk en indrukwekkend.

Maar waarom dan dat ‘sukkel’ op de valreep? Heb je je hele leven keihard gewerkt en een monumentale erfenis nagelaten, eentje die ik nog voor geen fractie kan doorgronden, krijg je dat. Maar zelfs ik besef dat je moet zwijgen over datgene waarover je niet kunt praten. De belegger heeft geen invloed op de vermogensontwikkeling van zijn portefeuille, hij kan alleen naar beste vermogen beleggen, in de beperkingen van zijn eigen marktkennis en met de mogelijkheden en onmogelijkheden van de economische werkelijkheid. Na zijn overlijden blijkt in de erfenis iets cruciaals te ontbreken. De nadruk op onderwerping, een autoritaire benadering, een gebrek aan inzicht in intermenselijke interactie, het onvermogen om eigen onvermogen onder ogen te komen – het zijn grote zaken die hier mis gaan. Terwijl ik dit zeg verlies ik niet de diepe dankbaarheid uit het oog die er ook is, en niet alleen jegens hem. Voor de uitzonderlijke kans die ik kreeg en voor elke stap die ik heb mogen zetten, niet alleen met hem. En voor de vervulling die kwam, niet alleen onder zijn begeleiding. Die dankbaarheid is er voor altijd.

Maar nu. Onzekerheid, angst, geslotenheid en rigiditeit regeren. De nadruk ligt op schuld en tekort. Een enorme kans wordt gemist, het beeld doemt op van een volgende generatie die eenzijdig wordt getraind en gecoacht. Misschien gaat het hier alleen maar om een erfenis die naar beste vermogen zoekt naar de beste vorm. Dat zou te prijzen zijn. Hoewel je ook in het zoeken dingen onherstelbaar kunt vernielen, kun je daarvoor nog begrip en compassie hebben. Maar ik vrees dat er meer aan de hand is. De a priori afwijzing van alle feedback en kritiek stemt weinig hoopvol. Ongezond sektarisme lijkt zijn schaduw vooruit te werpen. Bij alle dankbaarheid en erkentelijkheid die er óók is, bij alle ‘debt of gratitude’ die nooit terug te betalen is, past hier uiteindelijk maar één gezond advies: kies je eigen pad.  Voor sommigen, mogelijk velen, betekent dat geïnspireerd blijven door de erfenis. Voor mij betekent het een fundamenteel tekort onderkennen en een hoofdstuk afsluiten in onzekerheid over het vervolg van het verhaal.

Je moet zwijgen over de dingen waarover je niet kunt praten. Maar over sommige dingen waarover je kunt praten, mag je niet zwijgen.

Vanavond eigengebrouwen pizza gegeten met de volgende ingrediënten:

Mozarella
Toomatesuas
Ham
Sampiejon
Pesto
Vis (saardientjes)
Oregaano

Was heel lekker.

Tom ontdekte een voetbalwedstrijd, de return van de vorige week verreden etappe Rijsel - Eindhoven. PSV kwam toen op gelijkspel door doelpunten in de 83e en 85e minuut, toen niemand er eigenlijk nog in geloofde. Nu was het anders, een mooie 3-1. Er komen in de verschillende wedstrijden overigens verbazingwekkend veel spelers langs die volgens de commentator ‘in bloedvorm’ zijn. Misschien is bloedvorm het nieuwe ‘topvorm', de overtreffendste trap ervan. Sign of the times, zowel de neiging tot exaltatie als het woordje bloed. Maar misschien is bloed wel een teken van elke tijd.

Ik ga maar niet uitweiden over de wedstrijd, constateer alleen dat ik me drukker maak om de gebeurtenissen op een grasveld in Eindhoven dan om die op een plein in Egypte of in een stad in Libië. En dat terwijl ik niet eens van voetbal hield (dat verandert in rap tempo), in Utrecht woon en een bloedhekel heb aan Brabant. Voor de mensen uit Maaskantje, dit is ironisch bedoeld. Je kunt niet voorzichtig genoeg zijn. Sommigen denken dat ‘New Kids’ de Engelse term is voor Nieuwetijdskinderen. Dat is niet zo. Vannacht droomde ik trouwens dat ik naar Brabant verhuisd was, me totaal ontheemd voelde en me afvroeg wie dit verzonnen had. Maar toen ontdekte ik dat het er mooi groen was, weilanden en bossen, vriendelijke dorpen, en toen vond ik het niet zo erg meer. Het leek zelfs een beetje op Ommen. Maar ik dwaal af.

Een tackle op de man is tastbaar, is menselijke maat. Dertigduizend gestrande buitenlanders op een vliegveld in Tripoli is echt way over the top voor mijn brein. Hoe moet ik die mensen daar in godsnaam weg krijgen? En al die vermoorde en verminkte mensen – ik kan het niet bevatten. Heb het ook niet gezien trouwens, alleen gelezen. Misschien scheelt dat. Hoe dan ook, ik snap niet dat ‘ze’ er niks aan doen, dat ‘ze’ de mensen niet helpen daar. Maar wat doe ik? Beetje schreeuwen over de nummer 17 van Lille. En wat gebeurt er als straks het stof is neergedaald, het bloed geronnen en de doden geteld en beweend? Welke dictaturen volgen de huidige op? Wat verandert er echt? Op de VARA-website joop.nl stond een cartoon die de tuigdorpen van de PVV vergeleek met een concentratiekamp. Of de vergelijking terecht is, kan ik niet beoordelen. Maar de cartoon is van de site gehaald omdat medewerkers ernstig waren bedreigd. Mogen de bedreigers dan ook in zo’n dorp, of krijgen die straks juist de beste baantjes? Mensen willen best graag dictator zijn, als het eens een keertje zo uitkomt. We zullen ze leren, die kakkerlakken, ratten, muizen, gedrogeerde kinderen en het linkse grachtengordelroos.

Nog drie dierenraadsels, nu we het toch over de kinderen hebben:

1. Welke aap wordt steeds kleiner?
2. Welk waterdier is vaak verkouden?
3. Welk dier kun je op je hoofd zetten?

Antwoorden:
1. Krimpansee
2. Snotter
3. Mamhoed

Tot de volgende keer.

Hieronder 9 dierenraadsels. De antwoorden staan onderaan.

Zet ‘m op!

Jeroen en Ron

1. Het is bruin en het drijft in de rivier
2. Welk dier staat altijd in de keuken?
3. Het is bruin, het stinkt en het beweegt
4. Welk dier is het hoofd van de Katholieke kerk?
5. Wat is de overtreffende trap van een koolmees?
6. Welke aap geeft wol?
7. Welke vogel vecht graag?
8. Welk dier staat altijd in de winkel?
9. Welk dier mediteert?


Antwoorden

1. Chokodil
2. Kooknijn
3. Wandelende kak
4. Pauws
5. Koolmeest
6. Sch-aap
7. Kreiger
8. Koopnijn
9. Zenimal

Het is alsof de duvel ermee speelt. Zit ik net een stukje te bakken over leraarschap in zen, doet Genpo z’n jurk uit (of hier). Dat wil zeggen, definitief. Omdat hij dat tot nu toe steeds deed, maar dan op de verkeerde plaatsen bij de verkeerde vrouwen.

Wat ik volkomen niet snap is dat Genpo, een medewerker van hem, of iemand die zich voordoet als Genpo, een comment heeft gepost bij m’n vorige blogpost. Toegegeven, ik heb ooit met Genpo getraind, maar hoe weten ze dat ik nog steeds besta? De comment is een link naar zijn bekentenis en spijtbetuiging. Het e-mail adres dat erbij staat (via de achterkant van de site, niet zichtbaar) is dat van Genpo zelf. Dan vraag je er een beetje om natuurlijk. Ik kan boekjes open doen, maar zal die gesloten houden. Dat kan altijd nog eens, in een artikel over leraarschap in algemene zin. En dan geanonimiseerd, wel zo chique.

Met zijn bekentenis is Genpo in één klap de Tiger Woods van de Amerikaanse zenscene. Vele vragen rijzen. Wie is zijn communicatieadviseur? Is die persoon ook verantwoordelijk voor het kattebelletje op deze blog? Wat is het krokodillengehalte van Genpo’s tranen? Waarom nu? Hoe heet was de grond onder zijn voeten? Is er nog redding mogelijk? Heeft hij ook een persconferentie gehouden? Dat soort dingen.

Een commentaar zegt: ‘Dennis "Genpo" Merzel has had more than a few rumors swirling around him recently. His response, appropriately, has been to leave the robes and his official status as a Soto Zen lineage holder behind.’

Dat zou je inderdaad netjes kunnen noemen. Het lijkt een flinke stap. In de wetenschap dat dit al decennialang staande praktijk is (no pun intended) zou je kunnen zeggen, beter laat dan nooit. Maar Genpo lijkt ook een beetje op de capo die, na een ongekend fortuin te hebben vergaard met vrouwenhandel, die tak van sport op het eind van zijn leven afzweert en plechtig verklaart zich vanaf nu alleen nog maar met drugs bezig te houden. Want, zo lezen we in de allereerste zin van zijn verklaring: ‘I have chosen to disrobe as a Buddhist Priest, and will stop giving Buddhist Precepts or Ordinations, but I will continue teaching Big Mind.’ Big Mind is een soort namaak instant-verlichting waar Genpo heel veel geld mee verdient.

Dat klinkt dus als niet zo’n grote aderlating. Genpo heeft tientallen dharma-opvolgers, dus de lineage lijkt inmiddels wel veilig gesteld. En hij blijft gewoon beschikbaar voor training en begeleiding, alleen zijn titel vervalt. Kniesoor die daar op let. Big Mind is big money, dus financieel hoeft hij niet te vrezen. Sterker nog, hij kan zich er nu nog exclusiever op richten.

Nog even terug naar de quote uit het commentaar: ‘His response has been to leave the robes and his official status as a Soto Zen lineage holder behind.’ Dit is natuurlijk voer voor religieus analisten, als die bestaan. Wat betekent dit voor de horde dharma-opvolgers van Genpo? Zijn zij dan nu nog Sensei of Roshi of wat dan ook? Is hun afstamming nu bezoedeld, hun afkomst dubieus? Wat is überhaupt de waarde van alle overdrachten die hij tot nu toe heeft gedaan? Voelen zijn opvolgers zich nu genomen, ook als ze nooit het bed met hem hebben gedeeld? Dat soort dingen. Misschien is het heftig en schrijnend, maar mensen moeten dit geweten hebben, zeker degenen die dichtbij waren.

Wat de waarde is van Genpo’s bekentenis en besluit kan alleen duidelijk worden uit het vervolg. Enig pragmatisme en opportunisme kunnen hem niet worden ontzegd. In zijn verklaring zegt hij onder andere: ‘[I am] just an ordinary human being who is working on his own shadows and deeply rooted patterns’. Als hij dat werkelijk meent en doorleeft, wint hij aan diepte en realiteitszin. Maar het kan evengoed weer één grote bühne-actie zijn, de volgende aflevering in de grote Genpo-show. We zullen zien. Voor de zekerheid maar niet je adem inhouden.

Een gedicht naar aanleiding van wat recente ontwikkelingen. En daar blijft het even bij vandaag. Met excuses aan degenen die toch meer van het proza zijn. Dat komt later, zeker, beloofd!

----------------------------------------------

Weg van het hart

vallend
in de armen van het leven zelf
is overgave
overal

wantrouwen wringt schrijnend
vraagt schichtig
onderwerping en bewijs
eeuwig ontoereikende toevlucht van
versteend verlangen
hogepriesters’ gloriecult

wil vrijheid vruchtloos dwingen
door verbeten angst
bezeten schijn
van schittering
verlossing en vervulling
maar schijn

deze weg is van het hart
niet mensenmaakbaar
ruw ompaald, wanhopig pogen
tevergeefs

deze weg is van het hart
haar vrijheid in volledig
geven als vanzelf
van hogerhand
ondwingbaar

vallend

in de armen van het leven

-------------------------------------


Zo. Nu eerst een bokbiertje :-).

Kom net uit een 24uurs-zit, dus als ik een beetje spacy schrijf ligt het daar aan. De zit was door ZEN onder de Dom georganiseerd maar vond plaats bij mij thuis, wegens zaalhuurvermijding. We waren met vier en het paste prima, de volgende keer kunnen jullie gerust meedoen. Alles ging goed, we mochten ook 2 x 2 uur slapen, dus eigenlijk was het een 20uurs-zit en 4uurs-lig. Desondanks doet het pijn af en toe, maar dat ben je snel weer vergeten. Ik vond iedereen wel wat stil, maar kan zijn dat dat er gewoon bij hoort.

Een muzikaal intermezzo tijdens de nieuwjaarsborrel van de VVE van m’n appartementencomplex, onder een luifel precies onder het balkon, maakte veel goed. De borrel kwam snel op stoom en de eigenmondig gezongen klassiekers waren niet van de lucht. Drie maal drie is negen, daar in dat kleine café, en we gaan nog niet naar huis. Al met al een onvergetelijke gebeurtenis. Volgende week: een diepte-interview met één van de deelnemers. Misschien. En volgende keer: kom ook!! Goed om samen te zitten.