Vraag 41: Hoe draag ik het boeddhisme uit zonder als een dominee over te komen?

Op 1 september stond met 49 procent van de stemmen één vraag op de eerste plaats van de cybermonnik-poll:

Hoe draag ik het boeddhisme uit zonder als een dominee over te komen?
 
Het antwoord van de cybermonnik van deze maand, Maurice Knegtel:

De weg van de Boeddha is eerste persoons onderzoek. Deze weg gaat over mij, zijn riten en praktijken wijzen naar mij, zijn verhalen en onderrichten spreken tot mij, ondervragen mij en stellen mijn vooronderstellingen en ideeën ter discussie. De weg van de Boeddha vraagt mij om dichtbij mezelf te blijven en elk aspect van zijn praktijk en onderricht op mezelf te betrekken.
 
Als ik de weg van de Boeddha in woorden tot uitdrukking breng, spreek ik over en tot mezelf. Spreken binnen dit eerste persoons perspectief is belangrijk, want ik maak daarmee een ongearticuleerde, diep gevoelde ervaring inzichtelijk voor mezelf. Door voor mezelf uit te spreken wat ik ten diepste ervaar, realiseer ik me zaken helderder. Het kan heel behulpzaam zijn dit ten overstaan van derden te doen. Echter, de communicatie dient mijn eigen onderzoek. De ervaringen blijven mijn ervaringen, daarover spreken met anderen is als het delen van een lege schil.
 
Natuurlijk kan mijn enthousiasme een drijfveer zijn om te spreken over mijn weg en mijn ervaringen. Ik ben zo blij voor mezelf, dat mijn hart en mond ervan overlopen. Zolang ik dichtbij mezelf blijf en mijn ervaringen uitspreek, hoef ik niet bang te zijn dat ik het leven van een ander ga leiden. Maar spreken over mijn ervaringen is niet in de eerste plaats de wijze om de weg van de Boeddha uit te dragen. De weg van de Boeddha draag ik uit door hem voor te leven. Wat leef ik dat voor? De Boeddha's onderricht als een tot vraag maken van mijn eigen bestaan. De Boeddha's praktijk als een bereidheid om mezelf te blijven openen, blootstellen en onderzoeken. De Boeddha's riten als een mezelf vergeten in de handeling en daarin onverdeeld aanwezig zijn. De Boeddha's ethos als een ontvankelijkheid die niets uitsluit. De Boeddha's innerlijke houding als een zonder voorwaarden zijn en een geven zonder reden. En wat ik voorleef is de mislukking, een eindeloos falen, ofwel het feit dat mijn leven oefening is en dat ik telkens weer opnieuw begin. Dit voorleven wordt gekenmerkt door de moeiteloosheid als die van een slak die zijn slijmspoor nalaat.
 
De Boeddha sprak over ‘het wonder van het onderricht'. Dit wonder bestond hierin dat zijn socratische manier van werken, waarin de ideeën en vooronderstellingen van zijn gesprekspartner tot vraag werden gemaakt, die weer terugkeerde naar de afzender, de leerling faciliteerde zijn eigen innerlijke wijsheid aan te spreken en in feite zichzelf te onderrichten. Het onderricht van de Boeddha werkt door zowel de leraar als de leerling heen en is geen bezit van een van beiden. De Boeddha wordt vaak vergeleken met een vroedvrouw. Hij helpt de wijsheid die in ieder van ons is gegeven aan het licht te brengen. Er valt niets te onderrichten, want er is niets over te dragen. In zen kent men het gezegde: ‘Er zijn geen zen leraren, er is alleen maar zen.' Het onderricht stroomt van de ene pijp door de andere pijp heen, zolang er niemand is die denkt dat hij iets onderricht.