Vraag 34: Mediteren lukt niet; er warrelt teveel door mijn hoofd. Hoe maak ik mijn geest leeg?
Op 22 augustus stond met 44 procent van de stemmen één vraag op de eerste plaats van de cybermonnik-poll:

Mediteren lukt niet; er warrelt teveel door mijn hoofd. Hoe maak ik mijn geest leeg?
 
Het antwoord van de cybermonnik van deze maand, Kaye Miner:

Zolang we meditatie beschouwen als iets waardoor we, door op een knopje te drukken, alle drukte en chaos kunnen omtoveren in een vredige toestand, vrij van gedachten, zullen we waarschijnlijk weinig succes in onze meditaties hebben.

Daarom is het belangrijk om het duidelijk te krijgen wat meditatie wel en niet is, wat de voordelen van het beoefenen van meditatie zijn, welke soort meditatie het beste bij ons past en – het allerbelangrijkst – wat onze motivatie om te mediteren is.

Meditatie is niet per se iets boeddhistisch en er is meer dan één manier om te mediteren. Elke maatschappij in het verleden heeft een vorm van geestelijke beoefening ontwikkeld die je meditatie zou kunnen noemen.

Vanuit het perspectief van het Tibetaans boeddhisme is meditatie geen navelstaren, of in een bepaalde houding zitten of op een speciale manier ademhalen. Het is ook niet  slechts een kwestie van het herhalen van een bepaalde lettergreep, of proberen aan de realiteit te ontsnappen, of lekker ontspannen en chillen en het is ook niet egoïstisch.

Meditatie betekent ook niet dat je je hoofd kaal moet scheren, een pij dragen en in een klooster wonen. En jammer genoeg kom je van één meditatiesessie niet van al je problemen af, en bereik je geen langdurig geluk. Helaas.

Wat is meditatie dan wél? Meditatie kan het best beschouwd worden als een manier om vol mededogen en wijsheid te zijn. Er zijn veel technieken die met meditatie worden geassocieerd die ons leiden tot een manier van zijn, waarin de storende aspecten van onze geest, die ons ongelukkige ervaringen brengen, gekalmeerd worden. Tegelijkertijd worden de delen van onze geest die ons voeden, en die bijdragen aan het welzijn van onszelf en anderen, gecultiveerd.

Je zou kunnen zeggen dat meditatie een manier van zijn, van weten is; misschien een manier van liefhebben. Jon Kabatt-Zin zegt: ’meditatie is niet slechts een ander woord voor ontspanning’. Natuurlijk zijn ontspanning, vrede en een open geest en hart bijkomstigheden van meditatie, maar het is ‘eigenlijk een manier van zijn die toepasselijk is in alle omstandigheden waar we onszelf in bevinden, in elk moment”.

Dit vereist dat je over de geest en over de aard der dingen leert. Daarna ga je erover nadenken en maak je een zorgvuldige analyse van die informatie – en dan kun je je geest door meditatie echt transformeren.

Het is een proces. Het kost tijd. Het kost energie. Je hebt er doorzettingsvermogen voor nodig. Het is werk, maar wel het meest lonende werk dat je ooit zult doen.

Er zijn veel verschillende technieken en veel dingen in onze geest die we moeten leren kennen. We zijn geen van allen precies hetzelfde. We begrijpen dingen anders en hebben allemaal eigen gevoelens en ervaringen. Daarom zijn verschillende technieken geschikt voor verschillende mensen.

Elke techniek heeft een specifieke functie en voordeel, en het doel van allemaal is om onze geest naar een meer realistische kijk op onszelf en de wereld om ons heen te brengen. Voor sommigen kan dit een beoefening zijn die gericht is op het stabiliseren van de geest door concentratie op één object te ontwikkelen, of het zou een mindfulnessbeoefening kunnen zijn, of een analytische meditatie die je leidt naar een direct besef van verschijnselen dat je dan volledig doorgrondt, en die niet langer afhankelijk is van conceptuele gedachten. Het kan een visualisatie beoefening zijn die de gewone, misleidende manier van de dingen zien, transcendeert.

Om vredig te zijn hoeft meditatie geen gevecht te zijn om je gedachten te weren. Weet waarom je wilt mediteren, probeer verschillende technieken en laat ze je hart raken en je geest op een natuurlijke manier transformeren. Met liefde, vriendelijkheid, wijsheid en mededogen voor jezelf en anderen.